“Ажил олгогчийн буруугаас НДШ төлөгдөөгүй бол учирсан хохирлыг ажил олгогч бүрэн хариуцна”

0
237

Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлттэй холбоотой зарим асуултад НДЕГ-аас хариулт өгснийг сийрүүлэн хүргэж байна.

Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх орлогын дээд, доод хэмжээ гэж юу вэ?

Засгийн газрын 2017 оны 251 дүгээр тогтоолоор нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх, тэтгэвэр, тэтгэмж, тогтооход баримтлах сарын хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дээд хэмжээг тогтоосон байдаг. Даатгуулагчийн шимтгэл төлөх сарын хөдөлмөрийн хөлс түүнтэй адилтгах орлогын доод хэмжээ нь тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс багагүй (2020.01.01-ний өдрөөс 420 000 төгрөг), дээд хэмжээ нь уг доод хэмжээг 10 дахин нэмэгдүүлснээс ихгүй (2020.01.01-ний өдрөөс 4 200 000 төгрөг) байна.

Албан байгууллагад ажиллаж байгаад хүүхдээ асрах чөлөөтэй байгаа эхийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хаанаас төлөх вэ?

Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар хүүхдээ 3 нас хүртэл асрах чөлөөтэй байгаа эхийн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг аж ахуйн нэгж, байгууллага нь тухайн үед мөрдөж байгаа хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс тооцон тэтгэврийн болон тэтгэмжийн даатгалын санд төлнө.

Аж ахуйн нэгж, байгууллагад ажиллаж буй тэтгэвэр авагч нийгмийн даатгалын шимтгэлээ хэрхэн төлөх вэ?

Тэтгэвэр авагч нь албан журмын даатгалд хамрагдан шимтгэл төлж ажиллаж байгаа хугацаандаа эрүүл мэндийн даатгалын болон ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэл төлөхөөс чөлөөлөгдөнө.

Манай байгууллага улирлын чанартай ажил үйлчилгээ явуулдаг болохоор жилдээ 8-9 сар л ажилладаг. Тиймээс ажилгүй байх хугацаандаа нийгмийн даатгалд сайн дураар даатгуулж болох уу?

Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 16 дугаар зүйлийн 7 дахь хэсэгт “Хуанлийн жилд 7 сараас доошгүй хугацаагаар улирлын чанартай ажил, үйлчилгээ эрхэлдэг аж ахуйн нэгж, байгууллагад хөдөлмөрийн гэрээгээр ажилладаг ажилтныг жилийн туршид нийгмийн даатгалд даатгуулсанд тооцно” гэж хуульчилсан.

Иймээс тус ажил олгогч нь хуулийн дээрх заалтыг баримтлан үйл ажиллагаа зогсоосноос хойших ажиллагсдын ажиллаагүй 3-4 сарын хугацааны нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 15 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан ажил олгогчийн төлбөл зохих шимтгэлийн хувь хэмжээгээр тооцож даатгалын санд сар бүр төлж, тайлагнах үүрэгтэй. Энэ тохиолдолд нэгэнт тухайн даатгуулагчийн ажилгүй байх хугацааны шимтгэлийг ажил олгогч нь хариуцан хуулийн дээрх заалтын дагуу төлөх үүрэгтэй учраас сайн дурын даатгалд давхар даатгуулах шаардлагагүй болно.

Байгууллага цалингаас суутган авсан нийгмийн даатгалын шимтгэлийг харилцагч нийгмийн даатгалын байгууллагад хугацаанд нь шилжүүлж төлөөгүйгээс тэтгэврээ тогтоолгож чадахгүй 10 сар болж байна. Үүнийг хэрхэн шийдвэрлэх вэ?

Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт ”Ажил олгогчийн буруугаас нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөөгүй даатгуулагчид учирсан хохирлыг ажил олгогч бүрэн хариуцаж төлнө” гэж заасан. Иймээс дээрх шалтгааны улмаас даатгуулагчийн хугацаандаа тогтоолгож чадаагүй тэтгэврийн хэмжээгээр буюу 10 сарын тэтгэвэртэй тэнцэх хохирлыг Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн дээрхи заалт болон Улсын Дээд шүүхийн 2009 оны 47 дугаар тогтоолд заасны дагуу байгууллага нь бүрэн хариуцаж төлнө. Хэрэв байгууллага нь тэтгэврийн хохирлыг барагдуулахгүй байгаа тохиолдолд даатгуулагч нь уг хохирлыг тухайн байгууллагаар гаргуулахаар харьяалалын дагуу шүүхэд нэхэмжилж шийдвэрлүүлж болно.

Гэрээт ажлын хөлснөөс нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх ёстой юу?

Монгол улсын Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.1-д өмчийн бүх хэвшлийн аж ахуйн нэгж, байгууллага, төрийн бус, шашны болон бусад байгууллага иргэнтэй хөдөлмөрийн гэрээгээр, эсхүл Иргэний хуулийн 343, 359 дүгээр зүйлд зааснаар иргэнтэй байгуулсан гэрээ (aжил гүйцэтгэх болон хөлсөөр ажиллах гэрээ)-ний дагуу ажиллаж байгаа Монгол Улсын иргэн, гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн нийгмийн даатгалд заавал даатгуулна гэж заасан байгаа тул нийгмийн даатгалын шимтгэл заавал төлөх үүргийг ажил олгогч болон даатгуулагч хүлээнэ.

Өглөө ажилдаа ирж явахдаа автын осолд өртсөн. Энэ ослыг үйлдвэрлэлийн осолд оруулж тооцох уу?

Нийгмийн даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн тухай хууль болон Засгийн газрын 2015 оны 269 дүгээр тогтоолд “ажилдаа ирэх, буцах замдаа бүх төрлийн тээврийн хэрэгсэл, ердийн хөсгөөр буюу явган явж байх үед” осолд өртсөн тохиолдлыг үйлдвэрлэлийн осолд тооцохоор заасан. Тэгэхээр даатгуулагчийн ажилдаа ирж байх хугацаанд автын осолд өртсөн тохиолдлыг энэхүү хууль, тогтоолд заасны дагуу үйлдвэрлэлийн осолд оруулан тооцно.