LOADING

Type to search

О.Оюунболор: Нойргүйдэл нь амьдралын хэв маягтай шууд холбоотой

Share

“Эмч зөвлөж байна” булангийнхаа энэ удаагийн дугаарт ТТАХНЭ-ийн мэдрэлийн тасгийн их эмч, дэслэгч О.Оюунболортой нойргүйдлийн талаар ярилцлаа.

– Нойргүйдэл гэж яг юу болох талаар эхлээд тайлбарлахгүй юу?

– Нойргүйдэл нь хэд хэдэн шинжээр илэрнэ. Унтаад сэрсний дараа ямар ч амарсан мэдрэмж төрөхгүй байх, маргааш өглөө нь ядрах, өдөр нь дахиад нойр хүрэх, ажлын идэвхгүй болох, анхаарал төвлөрөл муудах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрч байвал нойргүйдэлд оржээ гэж үзнэ.

– Нойргүйдэлд хүргэх гол хүчин зүйлс нь юу байна вэ?

-Нойргүйдлийг анхдагч болон хоёрдогч гэж ангилдаг. Анхдагч нойргүйдэл нь тухайн хүн биеийн болон сэтгэцийн эрүүл мэндийн хувьд ямар нэг асуудалгүй байхад бие дааж үүсдэг. Өөрөөр хэлбэл гэнэтийн цочролын улмаас буюу ажлаасаа халагдах, төрлийн хүмүүсээсээ хагацах гэх мэт зүйлсээс болдог.

Харин хоёрдогч нойргүйдэл нь ямар нэг эрүүл мэндийн шалтгааны улмаас үүснэ. Тухайлбал архаг, суурь өвчин, хорт хавдар, үе мөчний өвчин, цусны даралт ихсэх, астма, харшил зэргээс үүдэж болно.

– Зарим хүмүүс янз бүрийн нөхцөл байдлын улмаас нойр дутуу явах нь бий. Тэгэхээр нойр дутуу байх нь хүний биеийн эрүүл мэнд, сэтгэцэд хэрхэн нөлөөлдөг юм бэ?

Бид шөнө унтаж байхдаа маргаашийнхаа эрч хүч, энергийг нөхөж авдаг. Гэтэл удаан хугацаанд нойргүйдэлтэй явснаас болж тайван бус, цочромтгой, идэвхгүй, анхааралгүй, сэтгэлийн хямралтай, стресст амархан өртөмтгий болдог.

Ингээд сэтгэлийн зовиур нэмэгдсээр байгаад дотор эрхтэнд нөлөөлж, биеийн хямрал нэмэгддэг. Тухайлбал цусны даралт ихсэж, зүрхний цохилт өндөрсөж, анхаарал төвлөрөлт муудаж эхэлнэ.

– Хүний шөнийн нойр нөхөгдөг үү?

– Бид өдрийн ажлын ачааллаа шөнөдөө унтаж тайлдаг. Энэ үед хүний дотор эрхтэн элэг, бөөр амарч, хортой бодисыг гадагшлуулах ёстой. Шөнийн нойр эргээд бүрэн нөхөгдөнө гэж байхгүй. Хүний бие хоргүйжих ёстой хугацаандаа хоргүйжиж, энергээ нөхөх ёстой байдаг.

– Өдрийн цагаар унтахад тархи хэр амардаг вэ?

– Өдрийн нойрны талаар хийсэн судалгаануудаас харахад хүний хамгийн унтахад тохиромжтой, амрах мэдрэмж авч чадах хугацаа нь 10-30 минут гэсэн байдаг. Өдөрт өнгөц нойрыг аваад дараагийн ажилдаа шилжихэд сэргэг байдаг. Харин 30 минутаас илүү унтвал хүн гүн нойрсож, сэрсэн ч амарсан мэдрэмж төрдөггүй.

– Унтахын өмнө гар утас, таблет ширтэх нь нойргүйдэлд нөлөөлөх үү?

– АНУ, Европын орнууд, Монголд хийсэн сүүлийн үеийн судалгаануудаас харахад арван хүн тутмын 4-6 нь унтахаасаа өмнө гар утас, компютерийг хэрэглэдэг гэсэн байна. Мөн үүнийг нойронд хэрхэн нөлөөлж байгааг нь судлаад үзэхэд тэдгээр төхөөрөмжүүдээс ялгардаг цэнхэр гэрэл нь нойргүйдэлд нөлөөлдөг гэж үзжээ. Учир нь хүнийг унтаж амрахад ялгардаг мелатонин дааврыг тэр цэнхэр гэрэл бууруулдаг байна. 

Мелатонин даавар буурахаар нойрсох мэдрэмж нь багасаж, нойргүйдэл үүсдэг.

– Тэгвэл унтахдаа чихэвчээр хөгжим сонсох нь адилхан нөлөө үзүүлэх үү?

– Яахав тайван ая сонсоод унтдаг зарим хүмүүс байдаг. Гэхдээ түүний хугацаа хэтэрч, шөнөжингөө чихэвчээ зүүгээд унтчихвал сөргөөр нөлөөлж эхэлнэ. Учир нь чихний цусан хангамж дутагдаад, некроз үүсээд ирэхээр сөрөг нөлөөлөл үүсдэг гэсэн үг. Тиймээс цаг хугацаатай, хэмжээ хязгаартай байх хэрэгтэй. Хэрэв шөнөжингөө утас хэрэглээд, хөгжим сонсоод байвал чанартай нойрыг авч чадахгүй.

– Нойргүйдлийн үед ямар эмчилгээ хийдэг вэ?

– Тухайн хүн эхлээд эмчид хандаад, ямар нойргүйдэлтэй вэ гэдгээ мэдэх хэрэгтэй. Хэрэв анхдагч буюу цочмог нойргүйдэлд орсон бол шалтгааныг алга болгоно.

Мэдээж нойргүйдэлд нөлөөлж байгаа хүчин зүйлийг алга болгочихвол хэвийн байдалдаа хурдан орно шүү дээ.

Архаг нойргүйдэлтэй буюу 28 хоног, гурван сараас дээш хугацаанд унтаж чадахгүй байгаа хүмүүс маш их эм хэрэглэчихдэг. Үүнээс болоод дараа дараагийн эмчилгээний үр дүн буурах хандлагатай байдаг. Хүн бүрийн нойргүйдэх шалтгаан өөр учир эхлээд эмчдээ хандаад өөрт тохирсон эмчилгээг л хийлгэх нь хамгийн зөв. Янз бүрийн эм уухаас илүү нойргүйдэлд нөлөөлж байгаа шалтгааныг арилгах хэрэгтэй.

– Нойргүйдэлтэй хүмүүс амьдралын хэв маяг, хооллолтондоо юуг анхаарах вэ?

– Би эмчийн хувьд нойргүйдэлтэй хүмүүстэй маш их ярилцах хэрэгтэй болдог. Ер нь хүний яаж унтдаг, өдөрт хэдэн цаг унтдаг,  унтахаасаа өмнө ямар үйлдлүүд хийдэг, ямар ажил эрхэлдэг зэрэг нь маш чухал. Учир нь хүн болгоны онцлог өөр.

Маш их ажилтай байгаад оройтож ирээд хүнд хоол хэрэглэчхээд шууд унтана гэвэл чадахгүй. Учир нь тэр хүнд хоолыг шингээхийн тулд ходоод, дотор эрхтнүүд нь ажлаад эхэлнэ. Шөнийн цагаар унтах байтал ажлаад эхлэхээр бие амарч чадахгүй, өглөөд ядарч сэрнэ. Мөн кофений хэрэглээ, буруу зуршлууд нь шөнө чанартай нойр авахад сөргөөр нөлөөлж байдаг. Түүнчлэн унтахаасаа өмнө маш их дасгал хөдөлгөөн хийх, огцом хөдлөх нь мэдрэлийн эсийг сэргээдэг. Нэгэнт бие физиологи сэргэлт авчхаар нойр хүрэхгүй зөрчил үүснэ.

Дээрээс нь гэрэл их чухал. Яагаад гэвэл хүний нүд, мэдрэлийн эсүүд гэрэлд маш мэдрэг байдаг учир кортизол даавар маань идэвхждэг. Энэ нь мелатонин даавраа дарангуйлаад нойрсох мэдрэмжийг алга болгочихдог. Тиймээс тухай хүн амьдралын хэв маягаа өөрчлөөд буруу зуршлуудаа багасгаж байж нойргүйдлээс гарч чадна. Тэрнээс дан эмийн эмчилгээ хийгээд нэмэргүй.

– Нойргүйдээд байгаагаа мэддэг ч ямар нэг эмчилгээ хийлгэхгүй яваад байвал ямар хүндрэлүүд үүсэх вэ?

– Удаан хугацаанд  нойргүйдэлд ороод засаж чадахгүй байвал дотор эрхтнүүд маань өвчилж эхэлнэ. Тухайлбал таргалалт, цусны даралт ихсэх,  зүрх судасны өвчинд өртөх эрсдэлтэй. Мөн сэтгэцийн эрүүл мэндийн хувьд өөрчлөлтүүд гарна. Жишээ нь стресстэх, сэтгэл гутралд орох, хөөрлийн байдалтай байх, цочромтгой тайван бус болж, анхаарал төвлөрөлт мууддаг.

– Нойргүйдлээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

Нойргүйдэл нь амьдралын хэв маягтай шууд холбоотой.

Нэгдүгээрт хүмүүс унтдаг тогтмол цагтай байх хэрэгтэй. Энэ нь заавал найман цаг унтах ёстой гэсэн үг биш. Хүн болгоных өөр. Зарим хүмүүс таван цаг чанартай унтаад маргааш нь сэргэг л байдаг.  Тиймээс та хэдэн цагт унтаад, өглөө хэдэн цагт сэрвэл амарсан мэдрэмж авдаг вэ гэдгээ мэдэх хэрэгтэй.

Хоёрдугаарт, зуршлуудаа анхаарах хэрэгтэй. Кофе, согтууруулах ундаа, дасгал хөдөлгөөн, хоол хүнсээ тохируулах ёстой.

Гуравдугаарт, электрон техник хэрэгслүүдээс зайлсхийх хэрэгтэй. Өдрийн турш тэдгээрийг хэрэглэж байгаа учир унтлагын өрөөндөө телевиз, таблет зэргийг байршуулахгүй байвал сайн.

Дөрөвдүгээрт, чанга дуу чимээнээс хол байж, унтах орчноо бүрдүүлнэ. Мэдээж унтлагын өрөө харанхуй, бүдэг гэрэлтэй байна.

-Ярилцсанд баярлалаа.

error: Content is protected !!